Pápá oko jẹ́ apá pàtàkì nínú iṣẹ́ àtúnṣe ewéko, àti pé ìbòrí koríko jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àmì pàtàkì fún ṣíṣe àyẹ̀wò ipele ewéko òde òní. Àwọn ewéko koríko sábà máa ń tọ́ka sí àwọn ewéko tí kò tóbi tí ó bo ilẹ̀. Wọ́n lè lò wọ́n láti ṣẹ̀dá agbègbè ńlá ti koríko tí ó tẹ́jú tàbí tí ó ń rọ̀ díẹ̀. Wọ́n jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ipò pàtàkì tí ó ń ṣàmì sí àyíká ewéko àti ìpele ewéko. Pápá oko kì í ṣe ibi tí àwọn ènìyàn lè sinmi àti ṣèbẹ̀wò sí ní àwọn ọgbà ìtura, ọgbà, àwọn òpópónà, àwọn ọgbà ẹranko, àwọn ọgbà ewéko, àwọn ọgbà ìtura, àwọn ilé ìwé, àwọn ilé ìwòsàn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ṣùgbọ́n a tún lè lò ó fún àwọn pápá eré ìdárayá, àwọn pápákọ̀ òfurufú, àwọn ìdè omi, àwọn odò, àwọn ojú irin ojú irin, àwọn ọ̀nà gíga, àti ààbò òkè. Ó jẹ́ ewéko ilẹ̀ pẹ̀lú ilẹ̀ tí ó dára.
1 Àṣàyàn ìpele pápá
Yíyàn ìtọ́jú ewéko ní í ṣe pẹ̀lú ipò ibi tí a gbìn ín, àwọn ànímọ́ iṣẹ́-ṣíṣe ti koríko àti àwọn ìwà ẹ̀dá ti àwọn koríko. Bóyá koríko náà lè lo àǹfààní iṣẹ́-ṣíṣe rẹ̀ ní kíkún ní í ṣe pẹ̀lú àwọn koríko tí a yàn. Nítorí náà, àwọn apá wọ̀nyí yẹ kí a gbé yẹ̀wò nígbà tí a bá ń yan àwọn koríko: ① Àwọn koríko tí a bá àwọn ipò àyíká agbègbè mu, tí ó rọrùn láti bí, tí ó dàgbà kíákíá, tí ó sì ń tọ́jú àwọn ewéko aláwọ̀ ewé tí ó mọ́lẹ̀ fún ìgbà pípẹ́ jálẹ̀ ọdún. ② Irú koríko tí ó máa ń wà títí ayé tí ó lè gé kúrò àti títẹ̀, tí ó sì ní agbára láti bá àwọn èpò díje. ③ Agbára tí ó lágbára láti bá àwọn àyíká tí kò dára mu, tí ó lè dẹ́kun ọ̀dá, gbígbó omi, àwọn gáàsì tí ó léwu, àwọn kòkòrò àti àrùn, àìlóyún, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. ④ Gẹ́gẹ́ bí àwọn ipò ìtọ́jú àti ìtọ́jú, gbìyànjú láti yan àwọn irú koríko tí ó ní àwọn ewé kúkúrú, àwọn ewé tín-tín, ìdàgbàsókè déédé, àti àwọ̀ ewé ẹlẹ́wà.
2 Ngbaradi ilẹ ṣaaju ki a to gbin
Ṣáájúfifi koriko silẹ, ilẹ̀ tó wà ní ibi náà yẹ kí ó dára síi, kí a sì pèsè ọ̀nà ìṣàn omi àti ìrísí omi sílẹ̀. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìgbékalẹ̀ pápá oko náà, a gbọ́dọ̀ yọ àwọn èpò kúrò, kí a sì kó gbogbo táìlì, òkúta wẹ́wẹ́ àti àwọn èérún mìíràn kúrò ní ibi náà. A gbọ́dọ̀ fi ìkún tó ga àti ìkún tó kéré síi bò pápá oko náà. Àwọn ewéko pápá oko jẹ́ koríko tí kò ní gbòǹgbò omi tó nípọn àti ìpínkiri gbòǹgbò tó jinlẹ̀. Gbìyànjú láti jẹ́ kí ilẹ̀ náà nípọn tó nǹkan bí 40 cm, ó sàn kí ó má dín ní 30 cm. Tí ilẹ̀ bá wà ní àgbègbè náà, tí ilẹ̀ náà bá burú tàbí tí ilẹ̀ náà bá pọ̀ jù, a gbọ́dọ̀ yí ilẹ̀ náà padà láti rí i dájú pé pápá oko náà dàgbà déédé. Nígbà tí a bá ń pèsè ilẹ̀ náà, a lè lo ajílẹ̀ ìpìlẹ̀, bíi ìgbẹ́, compost, peat àti àwọn ajílẹ̀ oníwàláàyè mìíràn, lẹ́yìn náà a máa tú ilẹ̀ náà lẹ́ẹ̀kan, lẹ́yìn náà a máa tẹ́ ilẹ̀ náà láti yẹra fún kí omi má kó jọ. Ilẹ̀ pápá oko tó tẹ́jú tó dára yẹ kí ó ga díẹ̀ sí àárín kí ó sì tẹ̀ sí ẹ̀gbẹ́ tàbí ẹ̀gbẹ́ díẹ̀díẹ̀. Pápá oko tó yí ilé náà ká yẹ kí ó jẹ́ 5 cm sí ìsàlẹ̀ ju ìpìlẹ̀ lọ, lẹ́yìn náà a máa tẹ̀ síta. Àwọn pápá oko tí ilẹ̀ bá gbẹ jù tàbí tí omi inú ilẹ̀ bá ga jù tàbí níbi tí omi bá pọ̀ jù, àti pápá oko ní àwọn pápá eré ìdárayá, gbọ́dọ̀ ní àwọn páìpù ìpamọ́ tàbí àwọn ihò tí ó ṣí sílẹ̀ fún ìṣàn omi. Ohun èlò ìṣàn omi tí ó péye jù ni ètò àwọn páìpù ìpamọ́ tí a so mọ́ ojú omi tàbí ẹ̀rọ páìpù ìṣàn omi. Kí a tó fi ibi tí a ti ṣe ìpele ìkẹyìn sí, a gbọ́dọ̀ sin ẹ̀rọ páìpù ìṣàn omi ìfúnpọ̀ pẹ̀lú.
3 Báwo ni a ṣe lè gbin pápá oko
3.1 Ọ̀nà ìgbìn
Ó yẹ fún irúgbìn koríko tí ó ń mú irúgbìn pọ̀, tí ó sì rọrùn láti kó jọ. Àwọn irúgbìn lè gbìn wọ́n. Àwọn irúgbìn sábà máa ń gbìn wọ́n ní ìgbà ìwọ́-oòrùn tàbí ìgbà ìrúwé, a lè gbìn ín ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀lọpọ̀ irúgbìn koríko máa ń hù dáadáa ní ìgbà òjò gbígbóná. Ní ìlànà, a máa ń gbìn irúgbìn koríko ní ìgbà òjò ní ìgbà ìrúwé, a sì lè gbìn ín ní ìparí ìgbà ìrúwé àti ìbẹ̀rẹ̀ ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn; a máa ń gbìn irúgbìn koríko ní ìgbà ìwọ́-oòrùn. Láti mú kí ìwọ̀n ìrúwé pọ̀ sí i, a gbọ́dọ̀ tọ́jú àwọn irúgbìn tí ó ṣòro láti hù kí a tó gbìn wọ́n.
3.2 Ọ̀nà ìfúnrúgbìn igi
A le lo ọna irugbin igi fun awọn iru koriko ti o ni itara si awọn stolons, gẹgẹbi dogroot, koriko kapeti, zoysia tenuifolia, koriko ti n gbin kiri, ati bẹbẹ lọ. Ọna yii ni lati gbọn koriko iya, gbọn ilẹ ti o so mọ awọn gbongbo tabi fi omi ṣan o, lẹhinna tan awọn gbongbo tabi ge wọn si awọn apakan kukuru ti gigun 5 si 10 cm, pẹlu apakan kọọkan ni o kere ju nodu kan. Tan awọn apakan igi kekere lori ilẹ deede, lẹhinna bo pẹlu ilẹ ti o dara to nipọn to iwọn 1 cm, tẹ diẹ, ki o si fun omi lẹsẹkẹsẹ. Lati isisiyi lọ, fun omi lẹẹkan lojojumọ ni owurọ ati ni alẹ, ki o si dinku nọmba awọn fifa omi lẹhin ti awọn gbongbo ba ti gbongbo. A le gbin awọn igi ni orisun omi nigbati awọn irugbin koriko ba bẹrẹ si dagba, ṣugbọn a maa n ṣe e ni Oṣu Kẹjọ si Oṣu Kẹsan ni Igba Irẹdanu Ewe, nitori o gba oṣu mẹta fun irugbin orisun omi, ati oṣu meji fun irugbin Igba Irẹdanu Ewe lati bo ilẹ.
3.3 Ọ̀nà ìgbìn pínpín
Lẹ́yìn tí o bá ti gé koríko náà, tú àwọn igbó náà dáadáa kí o sì gbìn wọ́n sínú ihò tàbí ìlà ní ìjìnnà kan. Tí a bá gbìn Zoysia tenuifolia lọ́tọ̀, a lè gbìn ín sí ìlà ní ìjìnnà 30 sí 40 cm. Gbogbo 1 m2 koríko ni a lè gbìn sí 30 sí 50 m2. Lẹ́yìn gbígbìn, pa á mọ́ kí o sì bomirin ín pátápátá. Ní ọjọ́ iwájú, ṣọ́ra kí o má ṣe gbẹ ilẹ̀ náà kí o sì mú kí ìtọ́jú náà lágbára sí i. Lẹ́yìn gbígbìn, a lè fi ilẹ̀ bo koríko náà lẹ́yìn ọdún méjì. Tí o bá fẹ́ pọ̀ sí i kíákíá kí o sì di koríko, dín ijinna láàrín ìlà náà kù.
3.4 Ọ̀nà ìtànkálẹ̀
Àǹfààní pàtàkì ọ̀nà yìí ni pé ó lè ṣẹ̀dá pápá kíákíá, ó lè ṣeé ṣe nígbàkigbà, ó sì rọrùn láti tọ́jú lẹ́yìn gbígbìn. Síbẹ̀síbẹ̀, ó náwó púpọ̀, ó sì nílò ọ̀pọ̀lọpọ̀ orísun koríko. A lè pín in sí àwọn ìrísí wọ̀nyí.
(1) Ọ̀nà tí a fi ń pa ilẹ̀. Ọ̀nà kan láti bo gbogbo ilẹ̀ láìsí àlàfo kankan. Gé ilẹ̀ náà sí àwọn ìlà gígùn, láti 25 sí 30 cm sí fífẹ̀ àti láti 4 sí 5 cm sí i. Kò gbọdọ̀ nípọn jù láti yẹra fún kí ó wúwo jù. Nígbà tí o bá ń gé ilẹ̀ náà, gbé pákó onígi kan tí ó ní ìwọ̀n kan pàtó sí orí ilẹ̀ náà, lẹ́yìn náà, kí o gé e pẹ̀lú ṣọ́bọ́ọ̀lù koríko ní etí pákó onígi náà. Nígbà tí o bá ń fi koríko sí ilẹ̀, ó yẹ kí o fi 1 sí 2 cm sílẹ̀ ní àwọn ibi tí koríko náà ti gbó. A lè tẹ̀ ilẹ̀ koríko náà kí a sì fi ọ̀pá tẹ́ ẹ láti jẹ́ kí koríko náà àti ilẹ̀ tí ó yí i ká tẹ́ ẹ lọ́rùn. Lọ́nà yìí, koríko àti ilẹ̀ náà máa ń fara kan ara wọn, wọ́n á dáàbò bò ó kúrò lọ́wọ́ ọ̀dá, koríko náà sì rọrùn láti gbìn. Ó yẹ kí a máa fún koríko náà ní omi tó yẹ kí a tó fi sílẹ̀ àti lẹ́yìn tí a bá ti fi sílẹ̀.
(2) Ọ̀nà ìtẹ̀lé alágbègbè. Ọ̀nà ìtẹ̀lé alágbègbè méjì ló wà. Èkíní ni láti lo koríko onígun mẹ́rin, tí a fi síta tí a sì yípo, pẹ̀lú ìjìnnà 3 sí 6 cm láàrín gbogbo ègé kọ̀ọ̀kan, àti pé ilẹ̀ ìtẹ̀lé náà jẹ́ 1/3 gbogbo agbègbè náà. Èkejì ni pé a máa ń to koríko kọ̀ọ̀kan sí ọ̀nà mìíràn, a máa ń ṣe bí ìtànná plum, àti pé agbègbè ìtẹ̀lé náà jẹ́ 1/2 gbogbo agbègbè náà. Nígbà tí a bá ń gbìn, a gbọ́dọ̀ gbẹ́ ibi tí a ti ń gbìn koríko náà sí ìsàlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n koríko náà ṣe rí láti jẹ́ kí koríko àti ilẹ̀ náà tẹ́jú. Nígbà tí a bá ti tẹ́ koríko náà, a lè tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀ kí a sì fi omi fún un. Fún àpẹẹrẹ, nígbà tí a bá ń gbìn ín ní ìgbà ìrúwé, àwọn stolon yóò dàgbà ní gbogbo ìhà lẹ́yìn àkókò òjò, koríko náà yóò sì so pọ̀ mọ́ ara wọn.
(3) Ọ̀nà tí a fi ń tan àkójọpọ̀.Gé koríko náàsí àwọn ìlà gígùn tó fẹ̀ tó 6 sí 12 cm kí o sì gbìn wọ́n pẹ̀lú àlàfo ìlà tó wà láàárín 20 sí 30 cm. A lè so koríko tí a gbé kalẹ̀ lọ́nà yìí pọ̀ pátápátá lẹ́yìn ìdajì ọdún kan. Ìtọ́jú lẹ́yìn gbígbìn jẹ́ bákan náà gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà tí a gbà ń tọ́jú àwọn ohun èlò.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹjọ-14-2024